Beyin felci (inme) nedir?
Beyin felci, tıbbi adıyla inme, beynin bir bölümüne giden kan akışının aniden durması ya da azalması sonucu beyin hücrelerinin oksijensiz kalmasıdır. Kan akışı birkaç dakika bile kesilse beyin hücreleri zarar görmeye başlar. Bu nedenle inme, dakikaların önemli olduğu acil bir durumdur.
İki temel inme türü vardır:
- İskemik inme: Beyni besleyen bir damarın pıhtı ya da daralma nedeniyle tıkanmasıdır. İnmelerin büyük çoğunluğu bu türdendir.
- Hemorajik inme (beyin kanaması): Beyindeki bir damarın yırtılarak kanamasıdır. Yüksek tansiyon en sık nedenlerden biridir.
- Geçici iskemik atak (TİA): Belirtiler kısa sürede kendiliğinden geçer, ancak yaklaşan bir inmenin habercisi olabilir ve mutlaka değerlendirilmelidir.
Beyin felcinin belirtileri
İnme belirtileri genellikle aniden ortaya çıkar. Akılda tutmak için YÜZ – KOL – KONUŞMA – ZAMAN kuralı kullanılabilir:
- Yüz: Yüzün bir tarafında düşme, gülümserken ağzın bir tarafının kalkmaması
- Kol: Bir kolda ya da bacakta ani güçsüzlük, uyuşma; iki kol kaldırıldığında birinin düşmesi
- Konuşma: Konuşmada bozulma, kelimeleri bulamama, söyleneni anlayamama
- Zaman: Bu belirtilerden biri bile varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır
Ani görme kaybı, çift görme, denge kaybı, baş dönmesi ve daha önce yaşanmamış çok şiddetli baş ağrısı da inme belirtisi olabilir.
Risk faktörleri
- Yüksek tansiyon (hipertansiyon)
- Diyabet (şeker hastalığı)
- Yüksek kolesterol
- Sigara ve aşırı alkol kullanımı
- Kalp ritim bozuklukları (özellikle atriyal fibrilasyon)
- Hareketsiz yaşam ve fazla kilo
- İleri yaş ve ailede inme öyküsü
Bu risk faktörlerinin çoğu kontrol altına alınabilir. Düzenli check-up, tansiyon ve şeker takibi inme riskini belirgin şekilde azaltır.
Tanı nasıl konur?
Acil serviste hastanın nörolojik muayenesi yapılır ve inmenin türünü belirlemek için hızla beyin görüntülemesi (bilgisayarlı tomografi veya MR) çekilir. Tıkanma ile kanamanın tedavisi birbirinden tamamen farklı olduğu için bu ayrım çok önemlidir. Kan tahlilleri, EKG ve gerektiğinde boyun damarlarının ultrasonu ile kalbin incelenmesi (ekokardiyografi) tanıyı tamamlar.
Tedavi
- İskemik inmede: Belirtilerin başlamasından sonraki ilk saatler içinde pıhtıyı eritici ilaç tedavisi ya da uygun hastalarda pıhtının kateterle alınması gibi yöntemler uygulanabilir. Bu tedavilerin başarısı zamana bağlıdır.
- Beyin kanamasında: Tansiyonun kontrolü, kanamanın ilerlemesinin önlenmesi ve gerekirse beyin cerrahisi değerlendirmesi yapılır.
- Rehabilitasyon: Fizik tedavi, konuşma ve yutma terapisi ile kaybedilen işlevlerin geri kazanılması hedeflenir.
- Tekrarın önlenmesi: Kan sulandırıcılar, tansiyon ve kolesterol tedavisi, yaşam tarzı değişiklikleri.
Çevre Hastanesi'nde inme yaklaşımı
Mecidiyeköy'deki hastanemizde 7/24 hizmet veren acil servisimiz, nöroloji uzmanlarımız ve görüntüleme birimimizle inme şüphesi olan hastaları hızla değerlendiriyoruz.
Sık sorulan sorular
Beyin felci geçirdiğimi nasıl anlarım?
Yüzde kayma, bir kolda veya bacakta ani güçsüzlük, konuşma bozukluğu en sık belirtilerdir. Bu belirtilerden biri bile varsa hemen 112 aranmalıdır.
İnme tedavisinde zaman neden bu kadar önemli?
İskemik inmede pıhtı eritici tedavi yalnızca ilk saatlerde uygulanabilir. Ne kadar erken müdahale edilirse beyin hasarı o kadar az olur.
Beyin felci tamamen iyileşir mi?
İyileşme inmenin büyüklüğüne, yerine ve tedavinin ne kadar erken başladığına bağlıdır. Erken tedavi ve düzenli rehabilitasyonla birçok hasta günlük yaşamına önemli ölçüde geri dönebilir.
Beyin felci tekrar eder mi?
Tekrarlama riski vardır. Tansiyon, şeker ve kolesterolün kontrol altında tutulması, sigaranın bırakılması ve hekimin önerdiği ilaçların düzenli kullanılması bu riski azaltır.