Kolesterol, hücre zarlarının ve bazı hormonların yapımında gereken yağ benzeri bir maddedir. Kanda yüksek düzeyde bulunan LDL kolesterol, damar duvarında birikerek damar sertliğine ve kalp krizi, inme gibi hastalıklara zemin hazırlar. Bu nedenle kolesterol sonuçlarında tek bir "normal" değerden çok, kişinin kalp-damar hastalığı riskine göre belirlenen hedefler önemlidir.
Kolesterol değerleri tablosu
| Test | Arzu edilen düzey |
|---|---|
| Total kolesterol | 200 mg/dL altı |
| LDL (kötü) kolesterol | Risk grubuna göre (aşağıdaki tablo) |
| HDL (iyi) kolesterol | Erkekte 40 mg/dL, kadında 50 mg/dL ve üzeri |
| Trigliserit (açlık) | 150 mg/dL altı |
Risk grubuna göre LDL hedefleri
Avrupa Kardiyoloji Derneği (ESC/EAS) kılavuzuna göre LDL hedefi, kişinin yaşı, sigara kullanımı, tansiyonu, diyabeti, böbrek hastalığı ve daha önce geçirdiği kalp-damar olaylarına göre hesaplanan risk düzeyine bağlıdır:
| Risk düzeyi | LDL hedefi |
|---|---|
| Düşük risk | 116 mg/dL altı |
| Orta risk | 100 mg/dL altı |
| Yüksek risk | 70 mg/dL altı |
| Çok yüksek risk (ör. kalp krizi, inme geçirmiş olmak) | 55 mg/dL altı |
Risk düzeyinizi hekiminiz değerlendirir; aynı LDL değeri bir kişi için yeterli, bir başkası için yüksek olabilir.
Kolesterolü etkileyen faktörler
- Doymuş ve trans yağdan zengin beslenme
- Hareketsizlik, fazla kilo
- Sigara (HDL'yi düşürür)
- Diyabet, tiroid bezinin az çalışması, böbrek hastalıkları
- Ailesel (genetik) yüksek kolesterol
Ne zaman hekime başvurmalı?
Kolesterol değerleriniz hedefin üzerindeyse, ailenizde erken yaşta (erkekte 55, kadında 65 yaşından önce) kalp krizi öyküsü varsa veya LDL değeriniz 190 mg/dL ve üzerindeyse bir iç hastalıkları veya kardiyoloji uzmanına başvurun. Tedavi gerekip gerekmediğine toplam riskiniz değerlendirilerek karar verilir.
Sık sorulan sorular
LDL kolesterol kaç olmalı?
LDL hedefi kişinin riskine göre değişir: düşük riskte 116 mg/dL, orta riskte 100 mg/dL, yüksek riskte 70 mg/dL ve çok yüksek riskte 55 mg/dL'nin altı hedeflenir.
Kolesterol testi için aç olmak gerekir mi?
Total, LDL ve HDL kolesterol için açlık çoğu zaman zorunlu değildir. Trigliserit yüksekse veya hekiminiz istediyse 9–12 saatlik açlık sonrası tekrar ölçüm yapılır.
HDL yüksek olması iyi mi?
HDL'nin 40 mg/dL (erkek) veya 50 mg/dL (kadın) altında olması risk faktörüdür. Yüksek HDL genellikle olumludur, ancak çok yüksek değerler tek başına koruyucu sayılmaz.
Trigliserit kaç olursa tehlikeli?
150 mg/dL altı arzu edilen düzeydir. 500 mg/dL ve üzerindeki değerler pankreatit (pankreas iltihabı) riski nedeniyle önemlidir ve gecikmeden hekime başvurulmalıdır.
Kaynaklar
- Mach F, et al. 2019 ESC/EAS Guidelines for the management of dyslipidaemias. European Heart Journal, 2020.
- Türk Kardiyoloji Derneği, Lipid Kılavuzu.
Bu sayfa yalnızca bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi için mutlaka bir hekime başvurunuz.